Vì sao một chuỗi nước chưa đủ cho việc ôn lại
Bạn nhớ đoạn đầu nhưng gặp một cách đáp khác là không biết đi tiếp? Tình huống này thường gặp hơn là tưởng tượng: đọc xong một bài khai cuộc, mở ván ra thì chỉ nhớ mấy nước đầu, còn các cách đáp của đối thủ thì lẫn vào nhau. Nếu ghi chép chỉ có một chuỗi nước, bạn khó thấy chính xác chỗ nào rẽ sang phương án khác. Một cây giúp giữ điểm rẽ cùng vị trí trên bàn và nhận xét đi kèm.
Trong Kỳ Lâm, tính năng này nằm ở Binh pháp. Bạn có thể dùng một cây nhỏ cho đoạn đang học, rồi lần lượt thêm cách đáp. Mục tiêu trước mắt là tìm lại và tự thực hiện được phần đã chuẩn bị, không phải thuộc thật nhiều biến trong một lần.
Thay vì giữ một danh sách nước rời rạc, cây lưu từng nhánh ở đúng vị trí rẽ. Khi mở lại, bạn thấy sơ đồ cây với mọi nhánh đã có, còn trên bàn có mũi tên màu chỉ các nước kế tiếp đã nằm trong cây. Nhờ đó bạn biết mình đang đứng ở đâu, nhánh nào đã chuẩn bị, và cần ôn chỗ nào trước khi vào ván.
Ở màn «Chỉnh cây», sơ đồ «Pháo đầu của tôi» hiện nhiều nhánh song song. Các nhánh này chỉ là ví dụ về cách tổ chức ghi chú, không hàm ý phương án nào đáng đi hơn phương án nào. Việc chọn khai cuộc hay đánh giá nước đi thuộc về tài liệu và người chơi; bài này chỉ nói cách giữ phương án của riêng bạn.
Tạo cây và lưu ghi chú ngay tại chỗ cần nhớ
Bắt đầu bằng một đoạn đã có tài liệu để đối chiếu. Lưu cả nước của phía học và cách đáp của đối thủ, rồi thêm nhánh ngay tại điểm rẽ. Ghi một câu giải thích bạn hiểu hoặc câu hỏi còn vướng ở đúng nước đó.
Khi tạo cây, bạn chọn học phía Đỏ hoặc phía Đen và đặt tên dễ nhớ; tên gắn với mục tiêu ôn của bạn thì về sau dễ tìm hơn một cái tên chung chung. Bạn thêm nhánh bằng cách đi quân trên bàn, hoặc bấm một nút trong sơ đồ để quay lại thế đó rồi đi nước khác thành nhánh mới. Cách làm này hợp với người quen thao tác trên bàn cờ hơn là phải gõ một chuỗi ký hiệu.
Ví dụ, bạn có hai cách đáp cần ôn. Gắn chúng vào cùng vị trí cha, ghi ở nhánh thứ hai “hay quên chỗ đổi thứ tự; cần xem lại nguồn”. Lần sau bạn có thể mở đúng chỗ, thay vì dò nhiều đoạn ghi rời. Đây là ví dụ cách tổ chức, không phải một biến cờ được khuyên dùng.
Nếu chưa hình dung ra nước kế tiếp, bạn có thể bấm “Gợi ý engine” để xem các nước ứng viên, chọn các nước muốn thêm rồi bấm “Thêm nhánh đã chọn” như tư liệu mô tả. Nước nào vào cây vẫn do bạn quyết và nên được đối chiếu tài liệu.
Trong Binh pháp, trình tự gọn như sau: tạo cây mới, đặt tên, chọn phía cần học rồi bấm Lưu; sau đó mở cây, chọn nút cần mở rộng để thêm nhánh, nhập ghi chú cho thế cờ đó rồi bấm Lưu. Ghi chú nên ngắn và chỉ vào chỗ hay quên, vì bạn sẽ đọc nó giữa lúc luyện chứ không phải lúc đang nghiên cứu.

Luyện rồi kiểm tra việc tự nhớ lại
Mở cây đã lưu rồi bấm Luyện tập để tự đi các nước của phía mình, ứng dụng đưa ra những cách đáp đã có trong cây kèm phản hồi và tiến độ. Khi xong, bấm Thoát bài để trở lại cây rồi chuyển sang Kiểm tra để xem kết quả hiển thị chuỗi đạt và cấp luyện hiện tại của cây.
Hai chế độ này khác nhau ở mức gợi ý. Luyện tập đi theo cây đã xây và hiển thị phản hồi cùng tiến độ của lượt luyện. Kiểm tra thì bạn tự đi các nước, kết quả cho biết chuỗi đạt và cấp luyện hiện tại; cả hai chế độ đều dùng lại dữ liệu của cây đã chọn, không cần nhập các nước lần nữa.
Nghiên cứu của Roediger và Karpicke (2006) ghi nhận lợi ích của tự nhớ lại trong thí nghiệm học văn bản. Vận dụng nguyên tắc này để ôn phương án cờ là suy luận; nghiên cứu không đo Kỳ Lâm và không bảo đảm tăng sức cờ.
Nếu vướng một điểm, quay lại ghi chú và ôn đoạn đó trước khi mở rộng thêm.


Bật cây để thử phương án trong một ván đấu máy
Khi đã luyện xong một đoạn nhỏ, bật Áp dụng khi đấu máy ở cây đó rồi từ trang chủ mở ván mới và bắt đầu như thường lệ. Trong phạm vi đã chuẩn bị, máy sử dụng các nhánh bạn đã lưu, nên bạn gặp lại việc chọn nước trong nhịp một ván cờ thay vì chỉ đọc danh sách nước.
Khi đi nước có trong cây, ván tiếp tục trong phạm vi đã chuẩn bị. Nếu ván rẽ ra ngoài phần đã lưu, bạn tự xử lý vị trí mới rồi quay lại cây để bổ sung cho lượt ôn tiếp, thay vì coi việc đi đúng cây là thước đo toàn bộ sức cờ.
Cách thử này tạo thêm dịp tự nhớ lại phương án và nhận ra chỗ mình còn do dự, vì bạn phải chọn nước trong nhịp ván cờ thay vì chỉ đọc lại danh sách đã ghi.


Sau ván, bổ sung vừa đủ cho lượt ôn tiếp
Sau ván đấu máy, trở về cây và mở đúng chỗ bạn đã quên hoặc chỗ ván rẽ ra ngoài phần đã chuẩn bị. Đối chiếu tài liệu trước khi thêm nước mới; nếu chỗ đó còn chưa hiểu, ghi rõ câu hỏi vào ghi chú của nước đó. Bấm Lưu cây, rồi luyện lại đoạn vừa chỉnh trước khi thử tiếp trong một lần chơi sau.
Vòng sử dụng là tạo cây, lưu nhánh và ghi chú, luyện và kiểm tra, bật khi đấu máy, rồi xem lại và bổ sung. Bạn có thể lặp vòng này trên một đoạn nhỏ theo thời gian của mình. Kết quả đạt trong Kiểm tra chỉ cho biết bạn đã thực hiện đúng phần đã lưu trong cây, không chứng minh mọi phương án khác đều sai.
Nếu muốn thử sức mà không dùng cây đã chuẩn bị, hãy tắt công tắc Áp dụng khi đấu máy trước khi mở ván mới để máy không còn bám theo cây Binh pháp đó. Bấm Binh pháp để quay lại danh sách cây: cây đã bật vẫn còn đó để bạn mở lại khi cần, còn việc tắt chỉ ngừng áp dụng nó vào ván đang chơi.
Câu hỏi thường gặp
Cây binh pháp có phải là nơi học khai cuộc từ đầu không? Không. Cây là sổ phương án của riêng bạn: bạn đối chiếu sách, video hay tài liệu khác trước, rồi mới lưu nhánh, ghi chú và luyện lại. Bài này không khuyên nên đi khai cuộc nào và không đánh giá phương án hay hay dở.
Luyện tập và Kiểm tra khác nhau thế nào? Cả hai đều dùng lại dữ liệu của cây đã chọn. Luyện tập hiển thị phản hồi và tiến độ của lượt luyện; Kiểm tra cho thấy kết quả là chuỗi đạt và cấp luyện hiện tại của cây.
Vì sao bật Áp dụng khi đấu máy mà máy chưa đi theo cây? Kiểm tra công tắc đã bật cho đúng cây chưa, và ván có còn nằm trong phần bạn đã chuẩn bị không. Khi ván rẽ ra ngoài cây, bạn tự xử lý tiếp rồi quay lại bổ sung nhánh cho lượt ôn sau.
Muốn đấu một ván không dùng cây thì làm sao? Tắt công tắc Áp dụng khi đấu máy trước khi mở ván mới, rồi bấm Binh pháp để quay lại danh sách cây; cây vẫn còn đó để mở lại khi cần.

